Rośliny strączkowe w Europie XXI wieku: jakie miejsce zajmują w obecnych i przyszłych systemach rolniczych i żywnościowych? Jakie nowe wyzwania stoją przed nauką?

Intensyfikacja rolnictwa, która rozpoczęła się w latach 50. XX wieku, doprowadziła ogólnie do spadku upraw roślin strączkowych, które stanowią obecnie mniej niż 3% głównych upraw we Francji i w Europie. Tymczasem rośliny strączkowe mają wiele zalet: (i) jako źródło białka roślinnego przeznaczonego do spożycia przez ludzi lub zwierzęta, (ii) jako rośliny wiążące azot z powietrza, wymagające niewielkich nakładów na nawozy azotowe oraz (iii) jako uprawy dywersyfikujące systemy uprawowe. Analiza systemów produkcji roślin strączkowych nasiennych i pastewnych we Francji pokazuje, że różne czynniki hamujące wprowadzenie tych upraw wynikają z procesu „zablokowania” dominującego systemu społeczno-technicznego w rolnictwie. Jednak rośliny strączkowe mogłyby odegrać istotną rolę w transformacji agroekologicznej w kierunku bardziej zrównoważonych systemów rolniczych, żywnościowych i energetycznych. Podejście ekonomiczne wykorzystujące wielopoziomowe ujęcie teorii transformacji pozwoliło zidentyfikować sposoby przełamania barier w produkcji roślin strączkowych. W świetle tej analizy zidentyfikowano cztery główne grupy zagadnień badawczych dotyczących (i) analizy barier oraz identyfikacji czynników sprzyjających przejściu na systemy w większym stopniu uwzględniające rośliny strączkowe, (ii) identyfikacji nowych i zróżnicowanych rynków zbytu dla roślin strączkowych w ramach zrównoważonego łańcucha żywnościowego, (iii) ocenę i poprawę usług ekosystemowych świadczonych przez rośliny strączkowe w skali systemów upraw i obszarów terytorialnych oraz (iv) optymalizację uprawy roślin strączkowych w ramach kompleksowego podejścia do intensyfikacji ekologicznej.