Charakterystyka i optymalizacja systemu rejestracji odmian grochu ozimego w latach 2007, 2008 i 2009

Celem badania było dostosowanie do grochu metody diagnozowania czynników ograniczających, opracowanej wcześniej dla pszenicy, w oparciu o sieć rejestracji klasycznych odmian grochu ozimego hr (niewrażliwych na fotoperiod) oraz na nowej sieci odmian grochu ozimego Hr wrażliwych na fotoperiod (które można wysiewać wcześniej). Jednym z celów było zatem również omówienie budowy tej nowej sieci. Konieczne było wykorzystanie istniejących wcześniej modeli agronomicznych lub modeli opracowanych w ramach badania w celu obliczenia zmiennych opisujących niektóre czynniki ograniczające, w szczególności w celu oszacowania daty osiągnięcia określonych stadiów rozwoju (początek kwitnienia, początek wypełniania ziaren), oraz w celu opisania czynników ograniczających, takich jak przymrozki zimowe, stres wodny, niedobory azotu i presja ze strony aschochitozy. Diagnozy czynników ograniczających przeprowadzone na 4 odmianach kontrolnych (3 typu hr, 1 typu Hr) pozwoliła wyjaśnić od 51 do 66% zmienności plonu przy 3–6 czynnikach ograniczających oraz od 43 do 84% zmienności plonu białka przy 3–7 czynnikach ograniczających, co jest bardzo zbliżone do wyników dotyczących plonu. Wykazaliśmy dominujący wpływ ascochitozy, wysokich temperatur między początkiem kwitnienia a początkiem wypełniania się nasion (które mają mniej wyraźny wpływ na plon białka), suszy oraz niedoboru nasłonecznienia w tym samym okresie (które mają większy wpływ na plon białka). Czynniki ograniczające na początku cyklu (straty roślin, opóźnienie wschodów oraz, w środowisku górskim, przymrozki między inicjacją kwitnienia a początkiem kwitnienia) miały szczególnie znaczący wpływ na groch ozimy wysiewany wcześnie. Struktura sieci Hr została opracowana z uwzględnieniem 4 czynników ograniczających plony. Pozwala ona na uwypuklenie specyficznego charakteru niektórych środowisk i sugeruje zwiększenie różnorodności czynników ograniczających poprzez wybór nowych lokalizacji lub modyfikację praktyk uprawowych. W celu zwiększenia tej różnorodności wskazane jest również wykorzystanie co najmniej dwóch odmian kontrolnych.