Trwałe zanieczyszczenia organiczne w nawozach pochodzenia biologicznego wytwarzanych z odpadów

W niniejszym badaniu oceniono obecność trwałych zanieczyszczeń organicznych — w tym PFAS, PCB, PCDD/F oraz WWA — w nawozach pochodzenia biologicznego (BBF) wytworzonych z odpadów rolniczych, przemysłu spożywczego oraz osadów ściekowych. Większość nawozów BBF spełniała krajowe limity dopuszczalne UE, z wyjątkiem nawozów z pirolizowanych osadów ściekowych, w których stwierdzono podwyższony poziom WWA. Wysoka zawartość ekstrahowalnego fluoru organicznego (EOF) w niektórych nawozach BBF wskazuje na znaczną zawartość PFAS, szczególnie w produktach na bazie osadów ściekowych i obornika drobiowego. Obróbka termiczna, taka jak piroliza i spalanie w wysokich temperaturach, zmniejszyła stężenia zanieczyszczeń trwałych (POP), choć czasami jako produkty uboczne powstawały WWA. Nawozy pochodzenia biologicznego wytworzone z odpadów biologicznych oraz z higienizowanych odpadów rolniczych wykazywały niższy poziom zanieczyszczeń. Tendencje czasowe wskazują na spadające stężenia historycznych zanieczyszczeń w osadach ściekowych, co przypisuje się regulacjom prawnym i usprawnieniom procesów. Modelowanie predykcyjne sugeruje, że stosowanie BBF wiąże się z niskim ryzykiem zanieczyszczenia gleby, przy minimalnym pobieraniu przez rośliny i znikomym wkładzie w dopuszczalne dzienne spożycie przez człowieka. Jednak biodostępność PFAS w warzywach pozostaje przedmiotem troski, co uzasadnia dalsze monitorowanie i optymalizację procesów przetwarzania. Wyniki badań potwierdzają bezpieczeństwo stosowania niektórych BBF w rolnictwie o obiegu zamkniętym, ale podkreślają potrzebę wprowadzenia ukierunkowanych kontroli produktów pochodzących z osadów ściekowych.