Obecna sytuacja w zakresie odmian winorośli odpornych na choroby (DRV): wnioski z posiedzeń paneli ekspertów w sześciu krajach europejskich.

Odmiany winorośli odporne na choroby (DRV/PIWI) są uznawane za kluczowe innowacje sprzyjające bardziej zrównoważonej uprawie winorośli. Jednak ich szersze wdrożenie napotyka przeszkody natury prawnej, ekonomicznej i społecznej. Celem niniejszego badania było zidentyfikowanie kluczowych ograniczeń i możliwości związanych z wdrażaniem odmian DRV poprzez konsultacje z interdyscyplinarnymi grupami ekspertów w sześciu krajach europejskich, ze szczególnym uwzględnieniem różnic krajowych w zakresie regulacji, struktur rynkowych oraz akceptacji ze strony zainteresowanych stron.

Łączne wyniki 74 odpowiedzi udzielonych w ankiecie eksperckiej oraz pogłębionych dyskusji panelowych ukazują zróżnicowany obraz sytuacji: Chociaż niepewność polityczna, restrykcyjne zasady klasyfikacji win oraz niska świadomość konsumentów ograniczają upowszechnianie odmian DRV, rosnący popyt na produkty zrównoważone, pionierskie przedsiębiorstwa oraz nowe segmenty konsumentów oferują wyraźny potencjał. Uczestnicy paneli podkreślili potrzebę utworzenia regionalnych ośrodków badawczych, opracowania strategii dostosowanych do konkretnych krajów oraz podjęcia jasnych działań komunikacyjnych. Kontekst kulturowy oraz integracja z istniejącymi łańcuchami wartości zostały uznane za kluczowe czynniki wpływające na akceptację i znaczenie rynkowe.

DRV mogą ograniczyć stosowanie pestycydów i zwiększyć odporność na zmiany klimatu, oferując plantatorom wyraźne korzyści ekonomiczne. Jednak wdrożenie tej technologii w praktyce wymaga ulepszenia ram prawnych – zwłaszcza w zakresie rejestracji odmian i klasyfikacji win – a także ukierunkowanej edukacji w całym łańcuchu wartości. Wyniki dyskusji panelowych podkreślają znaczenie infrastruktur badań stosowanych, form komunikacji opartych na współpracy oraz dostosowanych strategii marketingowych. Zaleca się skoordynowane podejście łączące elastyczność regulacyjną, zachęty finansowe i podnoszenie świadomości społecznej w celu uwolnienia potencjału innowacyjnego DRV w europejskiej uprawie winorośli.

Do głównych przeszkód należą niepewność prawna, ograniczone uznanie w systemach klasyfikacji win oraz niska świadomość konsumentów. Czynnikami sprzyjającymi są rosnące zapotrzebowanie na zrównoważony rozwój, obiecujące inicjatywy pilotażowe oraz pozytywne doświadczenia w regionach wprowadzających innowacje. Aby wspierać szersze wdrażanie DRV, przyszłe działania powinny koncentrować się na reformie regulacyjnej, międzynarodowej wymianie wiedzy, eksperymentach regionalnych oraz marketingu strategicznym. Przesłanie dla praktyków: wczesne inwestycje w DRV mogą poprawić odporność gospodarstw i obniżyć koszty nakładów. Współpraca z sieciami badawczymi i ośrodkami demonstracyjnymi może ułatwić transformację i otworzyć nowe możliwości rynkowe.