Het genereren van bruikbare kennis voor transformatieve verandering: effecten, mogelijkheden en uitdagingen in transdisciplinair onderzoek

Als centraal onderdeel van haar onderzoeks- en innovatiestrategie voor duurzaamheid financiert de EU projecten waarin de kennis van wetenschappers, landbouwers en andere actoren wordt gebundeld om oplossingen te vinden voor maatschappelijke uitdagingen. Deze zogenaamde ‘transdisciplinaire’ projecten hebben tot doel kennis te genereren die zowel wetenschappelijk onderbouwd als praktisch toepasbaar is, d.w.z. contextspecifiek en bruikbaar voor actoren die de transitie van agrovoedingssystemen naar duurzaamheid nastreven. In de praktijk hebben transdisciplinaire projecten vaak moeite om de ambitie te verwezenlijken om diepgaande, blijvende verandering teweeg te brengen door middel van kennisproductie, deels omdat ze gedwongen zijn te werken binnen systemen die duurzaamheidstransformaties onhaalbaar maken voor individuen en kleine groepen. Het realiseren van duurzaamheid vereist een gunstiger beleidsklimaat: actoren moeten beter worden ondersteund door systeemveranderingen die zijn afgestemd op en meegroeien met hun contextspecifieke behoeften en realiteiten. Agroecology-TRANSECT (AE-TR) is een project dat zich richt op het genereren van bruikbare kennis voor agro-ecologische transformatie. Hier bieden we inzichten voor toekomstige financiering van onderzoek en innovatie, en voor het ontwerp en beheer van projecten, op basis van input van 11 „Innovatiehubs“ (IH’s) in Europa: elk daarvan is een netwerk van boeren, onderzoekers en andere actoren die zich bezighouden met de overgang naar agro-ecologie. De samenwerking met de IH’s heeft verschillende manieren aangetoond waarop het genereren van bruikbare kennis kan bijdragen aan transformatieve verandering in transdisciplinaire projecten. Maar we hebben ook gezien hoe (waargenomen) systemische beperkingen en lock-ins actoren kunnen beletten de ingrijpende transformaties te bewerkstelligen die nodig zijn om maatschappelijke uitdagingen aan te pakken. Dit vereist beleidsmaatregelen.