Peulvruchten in het Europa van de 21e eeuw: welke plaats nemen ze in binnen de huidige en toekomstige landbouw- en voedselsystemen? Welke nieuwe uitdagingen liggen er voor het onderzoek?

De intensivering van de landbouw die sinds de jaren 1950 op gang is gekomen, heeft over het algemeen geleid tot een afname van de teelt van peulvruchten, die vandaag de dag minder dan 3 % van de belangrijkste gewassen in Frankrijk en Europa uitmaken. Toch bieden peulvruchten verschillende voordelen: (i) als bron van plantaardige eiwitten voor menselijke consumptie of diervoeding, (ii) als planten die stikstof uit de lucht binden en daardoor zuinig omgaan met stikstofhoudende meststoffen, en (iii) als diversificatiegewassen in teeltsystemen. Uit een analyse van de productiesystemen voor zaad- en voederpeulvruchten in Frankrijk blijkt dat de verschillende factoren die de integratie van deze gewassen belemmeren, voortvloeien uit een proces van „vergrendeling“ van het dominante sociaal-technische landbouwsysteem. Toch zouden peulvruchten een belangrijke rol kunnen spelen in de agro-ecologische transitie naar duurzamere landbouw-, voedsel- en energiesystemen. Een economische benadering, waarbij gebruik werd gemaakt van de meerlagige benadering van de transitietheorie, heeft het mogelijk gemaakt wegen te identificeren om de productie van peulvruchten te deblokkeren. In het licht van deze analyse zijn vier grote groepen onderzoeksvragen geïdentificeerd, met betrekking tot (i) de analyse van de belemmeringen en het identificeren van hefbomen voor de transitie naar systemen waarin meer peulvruchten worden geïntegreerd, (ii) het identificeren van nieuwe en gediversifieerde afzetmogelijkheden voor peulvruchten in een duurzame voedselketen, (iii) de evaluatie en verbetering van de ecosysteemdiensten die peulvruchten leveren op het niveau van teeltsystemen en regio’s, en (iv) de optimalisatie van de teelt van peulvruchten in het kader van een alomvattende aanpak van ecologische intensivering.