De diversiteit binnen de biologische landbouw: uitdagingen voor de ontwikkeling van markten, de keuze van rassen en programma’s voor plantenveredeling

In de huidige context van diversificatie van landbouwsystemen wordt biologische landbouw (AB) vaak gereduceerd tot slechts één van de vele diversificatiemogelijkheden, of tot een innovatief prototype van landbouw. Uit observaties, enquêtes en experimenten die in het kader van participatief onderzoek zijn uitgevoerd, blijkt echter dat het noodzakelijk is om de biologische landbouw als een veelzijdig fenomeen te beschouwen. Geïnspireerd door het werk van Sylvander et al. (2006) kan deze veelzijdigheid worden geïllustreerd aan de hand van vier landbouwmodellen, gedefinieerd volgens een sociaal-economische as die individuele logica tegenover collectief bestuur plaatst, en een agro-ecologische as die analytische en systemische benaderingen van elkaar onderscheidt. Verandert het in aanmerking nemen van deze pluraliteit de manier waarop we variëteitsinnovaties en plantenveredeling benaderen en over de opbouw van markten nadenken? Ondervraagde onderzoekers op het gebied van genetica, agronomie, biometrie, sociologie en antropologie beantwoorden deze vraag bevestigend en onderscheiden de vier landbouwmodellen op basis van (i) de relatie tot de markt (van aanpassing tot gezamenlijke vormgeving) (ii) de gewenste rassen: van erfgoed tot multifunctionele rassen die blijk geven van technische, ethische en sociale vooruitgang, (iii) de doelstellingen: louter genetische vooruitgang of versterking van de rol van de landbouwers, (iv) de actoren in de veredeling: van de landbouwer tot de grote zaadbedrijven, (v) de perceptie van de omgeving: van de louter biofysische omgeving tot de integratie van sociaal-economische componenten