Tajjib tal-pulimentazzjoni tal-karigi b’klordekon tal-Antillijiet: kif jinħdmu?

Il-chlordécone, un insecticidju organokloratiku sintetiku, kien iksemm fil-bananiżi tal-Antillji qabel l-1993. Madankollu, jinkurri l-istat ħafna l-istat, ħafna dinja u organiżmi akwatiċi. Sbokk il-karigi, l-recerċa agronomiku kienet iksemm għaliex jibbentja l-istpjet li jinżew għal rikontrollu din il-krisi: fejn jinsabu s-solti kontaminati? Aħjar il-kontaminazzjoni hija dwar? Il-molekuli jinsab b’karmażja. Karta tal-riskju, b’dħul fil-karigi tal-bananiżi, tajjeb għal 1/5 tal-superfici agrigola totali kontaminata fil-Gwadalupe, u 2/5 fil-Martinika. S-solti b’materja organika ħafna jinżel il-chlordécone b’tajjeb. Ma jiddegradax fis-solti b’aria, il-ħafna biss il-perkolazzjoni tal-istat jistgħu jibbentjawha. Hija dunque persiżtenti, għal sena għal eluf ta’ senaw b’ħajjin, b’dħul fis-solti. L-istat tal-istat artifikjali m’jeżistix attwalment. Dikjarat li jkollok tajjeb il-kontrollu din il-kontaminazzjoni. Biex jinżel l-esposizzjoni tal-popolazzjoni u t-tnitjament tal-dinja, il-bananiżi jkollok jgħixu b’sistemijiet ta’ kultura u tal-karigi kif jistgħu jgħidu l-leveli tal-chlordécone fis-solti, li jibqgħu fertili. Jkun disponibbli strument, li jikkunsidera t-leveli tal-kontaminazzjoni tal-parcella u t-tnitjament tal-koltur: ħafna jinżel b’tajjeb (tuberkuli), u oħra m’jinsabx kontaminati (fruttu tal-baħar, banani, ananas, ħarżi, …).