Τα όσπρια στην Ευρώπη του 21ου αιώνα: ποια είναι η θέση τους στα σημερινά και μελλοντικά γεωργικά και διατροφικά συστήματα; Ποιες νέες προκλήσεις αντιμετωπίζει η έρευνα;

Η εντατικοποίηση της γεωργίας που ξεκίνησε από τη δεκαετία του 1950 οδήγησε συνολικά στη μείωση των καλλιεργειών οσπρίων, οι οποίες σήμερα αντιπροσωπεύουν λιγότερο από το 3 % των κύριων καλλιεργειών στη Γαλλία και την Ευρώπη. Ωστόσο, τα όσπρια παρουσιάζουν πολλά πλεονεκτήματα: (i) ως πηγή φυτικών πρωτεϊνών για την ανθρώπινη ή ζωική διατροφή, (ii) ως φυτά που δεσμεύουν το άζωτο της ατμόσφαιρας, με χαμηλή κατανάλωση αζωτούχων εισροών, και (iii) ως καλλιέργειες διαφοροποίησης στα συστήματα καλλιέργειας. Μια ανάλυση των συστημάτων παραγωγής σπερματικών και ζωοτροφικών οσπρίων στη Γαλλία δείχνει ότι οι διάφοροι παράγοντες που εμποδίζουν την ενσωμάτωση αυτών των καλλιεργειών αποτελούν μέρος μιας διαδικασίας «κλειδώματος» του κυρίαρχου κοινωνικοτεχνικού αγροτικού συστήματος. Ωστόσο, τα όσπρια θα μπορούσαν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην αγροοικολογική μετάβαση προς πιο βιώσιμα γεωργικά, διατροφικά και ενεργειακά συστήματα. Μια οικονομική προσέγγιση που αξιοποιεί την πολυεπίπεδη προσέγγιση της θεωρίας των μεταβάσεων επέτρεψε τον εντοπισμό τρόπων απεμπλοκής της παραγωγής οσπρίων. Υπό το πρίσμα αυτής της ανάλυσης, προσδιορίστηκαν τέσσερις μεγάλες ομάδες ερευνητικών ερωτημάτων, που αφορούν (i) την ανάλυση των εμποδίων και τον προσδιορισμό των μοχλών μετάβασης προς συστήματα που ενσωματώνουν περισσότερα όσπρια, (ii) τον προσδιορισμό νέων και διαφοροποιημένων αγορών για τα όσπρια σε μια βιώσιμη αλυσίδα τροφίμων, (iii) την αξιολόγηση και τη βελτίωση των οικοσυστημικών υπηρεσιών που παρέχουν τα όσπρια σε επίπεδο καλλιεργητικών συστημάτων και εδαφικών περιοχών, και (iv) τη βελτιστοποίηση της διαχείρισης των καλλιεργειών οσπρίων στο πλαίσιο μιας συνολικής προσέγγισης οικολογικής εντατικοποίησης.